[صفحه اصلی ]   [ English ]  
بخش‌های اصلی
آشنایی با انجمن::
اصول اخلاقی انجمن::
بروشور انجمن::
عضویت در انجمن::
بانک اطلاعاتی اعضای انجمن::
اخبار رویدادها::
سخنرانی های انجمن::
گزارش سخنرانیهای انجمن ::
خبرنامه ها::
فصلنامه علمی انجمن::
نشانی تارنمای فصلنامه اخلاق در علوم و فنّاوری::
بخش آموزش::
معرفی کتاب::
لغتنامه اخلاق::
شعب انجمن::
کمیته‌های انجمن::
خبر نامه های الکترونیکی انجمن::
مراکز و منابع مرتبط::
تسهیلات پایگاه::
برقراری ارتباط::
صفحه اصلی انجمن::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
آخرین مطالب بخش
:: نظر سنجی اعضاء حقیقی و حقوقی در خصوص فعالیتهای انجمن ایرانی اخلاق در علوم و فناوری ( سال 1396 )
:: سخنرانی فصل تابستان انجمن اخلاق شعبه همدان سال 1394: رابطه علم و اخلاق با سخنرانی حمید خاورزمینی
:: سخنرانی فصل بهار انجمن اخلاق شعبه همدان سال 1394: اخلاق ورزی در زمانه عسرت با سخنرانی اردشیر منصوری
:: استان همدان
..
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
..
:: پزشکان و چالشهای جدید اخلاقی و اجتماعی ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۸۸/۱۰/۹ | 

  

  سخنرانی در چهارمین کنگره سالانه انجمن علمی جراحان عمومی ایران

  تهران ١٨/٩/١٣٨٨

    دکتر مصطفی معین

  پزشکان و چالش های جدید اخلاقی و اجتماعی

 

  امروزه دانش علمی در شاخه های گوناگون خود بویژه در علوم پزشکی با اقتضائات و ارزش های اخلاقی، حقوقی و اجتماعی بیشتر درهم آمیخته است که این خود یک رخداد جدید علمی در عرصه جهانی است. دانشگاههای موج نو نیز نسبت به گذشته از رسالتهای چندگانه تر و متنوع تر آموزشی، پژوهشی، تربیتی و اجتماعی برخوردار شده اند . تبلور این واقعیت و تجلی این دسته از ارزشها را با به عهده گرفتن مسئولیتهای علمی، اخلاقی و اجتماعی می توان در شخصیت مطلوب یک پزشک مشاهده کرد. در جهان امروز به دلیل پیشرفت شگفت آور و پر شتاب علوم زیستی و پزشکی و تکنولوژی های نو ، میدان عمل و توانمندی های پزشکان در همه جنبه های پیشگیری ، تشخیص ، درمان و کنترل بیماری ها گسترش یافته ولی بهمان نسبت نیز بر دامنه آگاهی های علمی و عمومی جامعه و بیماران افزوده شده است . افزایش آگاهی جامعه نسبت به حقوق شهروندی در زمینه های فکری و فرهنگی و اجتماعی و سیاسی، زیستی و اقتصادی ، بهداشت و درمان و از جمله "حق سلامت" نقش بیمار را در حفظ سلامتی خود و در ارتباط با پزشک بیش از پیش مورد تاکید قرار داده است . از سوی دیگر و علیرغم این تحولات، پژوهش ها و مشاهدات نشان می دهند که طی دهه های اخیر ، مقوله "اعتماد" بین بیماران و پزشکان به چالش کشیده شده، در صورتیکه از دیر باز پایدارترین روابط معنوی، عاطفی و انسانی دراین میان وجود داشته است . این واقعیت که هنوز پزشکان در ردیف بالاترین گروههای مرجع جامعه به حساب می آیند و نقش و مسئولیت آنان در ساختار نظام سلامت کشورها ایجاب می کند که نسبت به چالش های اخلاقی- اجتماعی و وضع اعتماد عمومی در قبال جامعه پزشکی حساسیت جدی به وجود آید . در واقع درهم آمیختگی حقوق بیمار و پزشک بصورت مساله ای جدید فراروی پزشکان قرار گرفته و بطور طبیعی بالاترین مدافع حقوق بیماران را ، پزشکان آنان به شمار آورده و متقابلاً آحاد جامعه را نسبت به تامین حقوق و منزلت طبیبان خویش حساس تر کرده است .

  در این چشم انداز، من اصلی ترین راهبردهای فائق آمدن بر چالش های پیش رو را در سه زمینه خلاصه می کنم:

  ١ - ضرورت پایبندی بیشتر اعضای جامعه پزشکی به "آموزه های اخلاقی و حرفه ای طب" (Professionalism)

  ٢ - ضرورت اتخاذ "رویکرد حقوق بشری" نسبت به امر سلامت و دفاع همه جانبه ی جامعه پزشکی از حقوق شهروندان در برخورداری از حداکثر سلامت جسمی، روانی، تامین اجتماعی و حقوق شهروندی .

  ٣ - ضرورت بررسی و اصلاح برنامه های درسی و آموزشی پزشکی از سوی دانشگاهها، در جهت جامعیت بیشتر و جامعه نگری آنها و پیش بینی سر فصل های مناسب در موضوعات اخلاق و حقوق پزشکی.

  چهار اصل مشهور اخلاق پزشکی یعنی اصل احترام به استقلال و آزادی بیمار ( Autonomy )، اصل سودمندی ( Beneficence ) و اصل نازیانمندی ( Non - Maleficence ) و اصل عدالت ( Justice ) هم اکنون در سطح جهانی مورد تاکید و استفاده جوامع پزشکی است. علاوه بر این اصول، رعایت سه ضرورت مهم اخلاقی و اجتماعی دیگر نیز اهمیت یافته است :

  اول، ضرورت بروز ارزشهای اخلاقی و اجتماعی در منش، رفتار و شخصیت پزشکان به صورت الگو .

  دوم، ضرورت اعتماد بالای جامعه نسبت به پزشکان خود .

  سوم، ضرورت رهبری فرهنگی و اخلاقی پزشک در اجتماع و دفاع او از حقوق بنیادین آحاد جامعه فارغ از هرگونه مرزبندی، تبعیض و تفاوت. ضرورتهای فوق از این واقعیت ناشی می شود که طبق مطالعات سازمان جهانی بهداشت ( WHO ) در این زمان، عوامل اجتماعی در پیدایش و یا کاهش بیماری ها نقش تعین کننده ای یافته است . بر این پایه تاثیر عوامل ارثی و بیولوژیک در امر سلامت حدود 20 درصد، تاثیر عوامل محیطی در حدود 10 درصد و نقش دستگاه مسئول بهداشت و درمان و اقدامات پزشکی در حدود 20درصد است، درصورتیکه نقش عوامل موثر اجتماعی در تامین سلامت ( Social determinants of health ) بیش از 50 درصد شده است . از میان عوامل اجتماعی موثربرسلامت، موضوع عدالت در تمامی وجوه جنسیتی، نژادی، قومیتی، مذهبی، آموزشی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی ، اقتصادی و بهداشتی- درمانی آن موضوعیت دارد . به این ترتیب امروز تاثیر ساختار مدیریتی جامعه و میزان برخورداری حاکمیت ها از دموکراسی، مردمی بودن و مقبولیت حاکمان و رعایت اصول و موازین حقوق بشر و حقوق شهروندی بویژه "حق سلامت" بر کیفیت خدمات پزشکی و توزیع عادلانه منابع و امکانات تاثیری تعین کننده است . در جهان کنونی، امر سلامت مانند آموزش و امنیت از جمله امور حاکمیتی محسوب می شود و دولت ها نسبت به تامین بالاترین سطح سلامت برای آحاد شهروندان مسئولیت دارند و باید پاسخ گو باشند . اینجاست که نقش بی بدیل پزشک با توجه به اهمیت اجتماعی پزشکان، حاکمیتی بودن امر سلامت و محوریت انسان سالم در توسعه و پیشرفت کشورها خود را نشان می دهد .

  انتظار جامعه از پزشکان خود این است که با رویکردی علمی و اصلاح طلبانه ، مردمی و دموکراتیک و با جهت گیری دفاع از حقوق شهروندان، در روند احقاق حقوق تضییع شده جامعه و بیماران و اصلاح ساختارهای اجتماعی و نظام سلامت مسئولانه همکاری و مشارکت نمایند. از جمله این مسائل و حقوق عمومی که باید به رفع آنها اهتمام کرد، می توان به این موارد اشاره داشت :

  ١ . فقر و محرومیت گسترده ناشی از تبعیض و بی عدالتی و سوء مدیریت در سطح جامعه که منجر به آسیب ها و مشکلات گوناگون از جمله سوء تغذیه ، کوتاهی قد کودکان و آسیب های جسمی ، روانی و اجتماعی شده است .

  ٢ . عدم دسترسی برابر به خدمات سلامت که پدیده سلامت عمومی را بعنوان یک امر به هم پیوسته در معرض مخاطره قرار داده است .

  ٣ . کیفیت نازل آموزش ، مدیریت و ارائه خدمات در جنبه های مختلف تشخیص، درمان و پیشگیری .

  ٤ . ناکارآمدی بیمه های درمانی از نظر فراگیری، کمیت و کیفیت و خدمات حمایتی .

  ٥ . ناکارآمدی ساختار نظام سلامت، تعدد مراجع اجرایی و برنامه ریزی و تداخل در وظایف و اختیارات دستگاههای مسئول .

  ٦ . شرایط نامطلوب اخلاقی و حقوقی در مناسبات اداری – مالی و انسانی خدمات سلامت، هزینه های کمر شکن دارو و درمان و فرهنگ عمومی و پزشکی جامعه .

  حال باید دید چه مسائل و چالش هایی برای ایفای نقش موثر در این فرایند وجود دارد؟

  مسائل و چالش هایی که جامعه فرهیخته پزشکی کشور در جهت دفاع از حقوق بیماران و کمک به بهبود کیفیت خدمات سلامت با آن روبرو هستند، می توان در این زمینه ها طبقه بندی کرد :

  ١ . ملاحظات مادی و حرفه ای ، انتظار می رود که پزشک با توجه به انتخاب آگاهانه و عاشقانه خود و سوگندی که برای وقف خویش برای نجات بیماران و سلامت جامعه خورده است ، از پرداختن هزینه های مادی ، اجتماعی و سیاسی در این راه انسانی و الهی دریغ نکند .

  ٢ . تاثیرپذیری از تبعیض و بیعدالتی نهادینه شده در فرهنگ عمومی و بی تفاوتی نسبت به اعمال آن در امور پزشکی از قبیل درجه بندی و خودی و غیر خودی کردن شهروندان، تبعیض های جنسیتی، مذهبی و قومیتی در ارائه خدمات امور بهداشتی و درمانی و یا آموزشی و حقوق سیاسی- اجتماعی که پزشکان به آنها نگاهی نو و مسئولانه داشته باشند.

  ٣ . سکوت و یا هم گرایی با حاکمیت در ارتباط با نقض حقوق شهروندان، از قبیل عدم رعایت اصول رازداری پزشکی، نقض حقوق زندانیان در زمینه برخورداری از تغذیه، دارو و درمان، بهداشت جسمی و روانی و آزار و شکنجه که باید در قبال آنها نقش فعالانه حرفه ای داشت .

  ٤. فقدان رویکرد حقوق بشری در مسائل پزشکی و عدم حضور آموزه های لازم اخلاقی و حقوقی در برنامه های آموزشی مدارس و دانشگاهها و دوره های بازآموزی کادر های پزشکی و پیراپزشکی که در این زمینه ها سازمان نظام پزشکی نیز که موظف به دفاع همزمان از حقوق بیماران و جامعه پزشکی و همکاری در ارتقای نظام سلامت است باید در سطح شورای عالی ، هیئت های مدیره مناطق و سازمان اجرایی فعال شده و پاسخگوی مسئولیتهای اخلاقی، اجتماعی و قانونی خود باشد .

  این ها و مسائلی از این دست می توانند به عنوان دستور کاری پزشکی در قبال چالش های اخلاقی و حقوقی شهروندی که جامعه ما با آنها روبه روست، به شمار آیند .

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


کد امنیتی را در کادر بنویسید >
::
دفعات مشاهده: 5153 بار   |   دفعات چاپ: 1541 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 317 بار   |   0 نظر
انجمن ایرانی اخلاق در علوم وفناوری Iranian Association for Ethics in Science and Technology

آدرس انجمن: میدان توحید، خیابان نصرت غربی، پلاک 56، واحد 2
شماره تماس: 66946418
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 44 queries by YEKTAWEB 3660