[صفحه اصلی ]   [ English ]  
بخش‌های اصلی
اصول اخلاقی انجمن::
آشنایی با انجمن::
بروشور انجمن::
عضویت در انجمن::
بانک اطلاعاتی اعضای انجمن::
اخبار رویدادها::
سخنرانی های انجمن::
گزارش سخنرانیهای انجمن ::
خبرنامه ها::
فصلنامه علمی انجمن::
نشانی تارنمای فصلنامه اخلاق در علوم و فنّاوری::
بخش آموزش::
معرفی کتاب::
لغتنامه اخلاق::
شعب انجمن::
کمیته‌های انجمن::
خبر نامه های الکترونیکی انجمن::
مراکز و منابع مرتبط::
تسهیلات پایگاه::
برقراری ارتباط::
صفحه اصلی انجمن::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
آخرین مطالب بخش
:: کنگره بین المللی اخلاق در علوم و فنّاوری
:: سخنرانی فصل تابستان انجمن اخلاق شعبه همدان سال 1394: رابطه علم و اخلاق با سخنرانی حمید خاورزمینی
:: سخنرانی فصل بهار انجمن اخلاق شعبه همدان سال 1394: اخلاق ورزی در زمانه عسرت با سخنرانی اردشیر منصوری
:: استان همدان
..
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
..
:: امر به معروف، حق متقابل مردم و حکومت بر یکدیگر ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۷/۱۹ | 
امر به معروف، حق متقابل مردم و حکومت بر یکدیگر
 
گزارش سخنرانی دکتر نجفقلی حبیبی مهر ماه 1396

Image result for ‫دکتر نجفقلی حبیبی‬‎


 
«امر به معروف و نهی از منکر» به چه معنا است؟ زمانی که این معنا را دربارۀ عاشورا به کار می‌بریم آیا با آنچه  اکنون از این عبارت مستفاد می‌شود، مطابقت دارد؟ انجمن ایرانی اخلاق در علوم و فناوری بنا به مسئولیت اجتماعی خود در سخنرانی مهر ماه، از مجموعه سلسله سخنرانی‌های ماهانۀ این انجمن، به مسأله «امر به معروف و نهی از منکر» بر اساس خطبه امام حسین (ع) در مکه و پیش از حرکت به سمت کربلا پرداخت. در این جلسه دکتر نجفقلی حبیبی، استاد بازنشستۀ فلسفۀ اسلامی، رئیس سابق دانشگاه علامه طباطبایی، عضو هیئت امنای سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران  و عضو هیأت مدیرۀ انجمن ایرانی اخلاق در علوم و فناوری، ضمن شرح این خطبه، تبعات غیب امر به معروف و نهی از منکر به معنای درست را برشمرد.
دکتر حبیبی در این نشست گفت: برخی بر این باوراند که انسان یک موجود بالطبع اجتماعی است و به همین دلیل زیست اجتماعی را پیشه کرده است. این در حالی است که افرادی مانند ابن‌سینا و علامه طباطبایی معتقدند انسان اجتماعی بالطبع نیست و آنچه افراد را به همزیستی در کنار یکدیگر سوق می‌دهد نیازی است که افراد به همدیگر برای بقا دارند و این امری انتخابی است.
وی افزود: لازمه زندگی اجتماعی تدوین یک نظام‌نامه است تا در چارچوب آن نیاز افراد برآورده شود. در این جامعه به گفته ابن‌سینا هیچکس نباید بی‌کار بماند و هر کس مسئولیتی را به عهده دارد زیرا ‌بیکار بودن یک نفر به منزله ارتزاق او از زحمات دیگران است.
این پژوهشگر فلسفه اسلامی ادامه داد: نظارت اجتماعی از دیگر وجوه زیست اجتماعی است که بر دو جنبه نظارت حاکمان بر زندگی افراد و نظارت آحاد جامعه بر حکومت تقسیم می‌شود. چنین نظارتی به «امر به معروف و نهی از منکر» معروف است و خوشبختانه با گسترش تکنولوژی ابزارهای آن گسترش پیدا کرده است.
وی با اشاره به اینکه امام حسین (ع) تأکید ویژه‌ای بر امر به معروف و نهی از منکر داشتند، گفت: این مقوله جزو واجبات شرعی است و هر مسلمانی موظف به انجام آن است. زیرا در فقدان امربه معروف و نهی از منکر به واسطه فسادآور بودن قدرت، جامعه رو به انحراف می‌گذارد.
حبیبی با بیان اینکه امام حسین (ع) پیش از حرکت به سمت کربلا، مدتی را در مکه گذراندند، گفت: در این دوره برخی همراهان پیامبر نظیر عبدالله بن عمر در مکه زندگی می‌کردند. آنها در این شهر به عبادت مشغول بودند و کاری به سیاست نداشتند، از این رو آنها از امام حسین (ع) خواستند حتی به فرض خودداری از بیعت با یزید، در جایی دور از دارالخلافه سکنی گزیند و وارد درگیری با او نشود.
وی در ادامه اظهار داشت: در خطبه‌ای که امام حسین (ع) در مکه ایراد فرمودند، به آیات قرآنی اشاره کردند که  در آن علمای یهودی بابت عدم پیگیری حقوق  مردم نکوهش شده بودند. امام حسین با خوانش این آیات به علمایی که در مکه سکنی داشته و تنها به عبادت مشغول بودند زنهار زدند که اگر آنها هم مشابه علمای یهود رفتار کنند مخاطب این آیات بوده و سرنوشتی مشابه خواهند داشت. بر اساس این آیات، خداوند علمای یهود را بابت چشم‌پوشی در برابر حاکمان ستمکاری که بر مردم ظلم کردند سرزنش می‌کنند و می‌گویند این عالمان طمع داشتند که ثروتمندان و حاکمان به آنها سود برسانند.
این استاد پیشکسوت که تصحیح شماری از متون اسلامی را در کارنامۀ علمی خود دارد، افزود: بر اساس آیاتی از قرآن مجید، خداوند امر به معروف و نهی از منکر را واجب دانسته است، زیرا اگر این کار به‌درستی انجام شود، از ظلم و ستم کسانی که حقوق مردم را پایمال می‌کنند جلوگیری به عمل می‌آید و بیت‌المال به دست تمام آحاد جامعه خواهد رسید و تنها گروهی خاص از آن برخوردار نخواهند شد.
وی اضافه کرد: در این خطبه امام حسین (ع)، خطاب به بزرگان مکه می‌گوید شما چه کرده‌اید؟ ای بزرگان که در علم مشهوراید و همواره در خیر و نیکی از شما یاد می‌شود و خود را محق می‌دانید که مردم را نصحیت ‌کنید، شما خود را بزرگان شریعت می‌دانید و از این جهت جاه و جلالی برای خود قائلید، مردم نیز ظن نیکو به شما دارند به گونه‌ای که شما را بر خود ترجیح می‌دهند. در مقابل از شما انتظار دارند حقوق آنها را بگیرید و برای احقاق آن قیام کنید. اما شما به عوض در حالی که حقوق خود را به‌تمامی ‌می‌گیرید و نسبت به بی‌حرمتی به پدران خود نیز حساس هستید، حقوق ضایع شدۀ ضعفا ا نادیده می‌گیرید.
وی ادامه داد: امام حسین (ع) با زنهار به این عالمان فرموند که شما نه جان خود را برای خاطر حقوق مردم به خطر انداخته‌اید و نه پولی در این رابطه خرج کرده اید؛ با این حساب ترس من از عذابی است که از خداوند بر شما نازل می‌شود، زیرا از مقامی‌که از سوی خداوند به شما داده شده استفاده نکرده‌اید.
سخنران افزود: امام حسین ضمن گلایه از علما که اگر کار خود را انجام نمی‌دهند، دیگران را هم از این راه منصرف می‌کنند، تأکید کردند که مصیبت عالمان در این بحبوحه از دیگران بزرگتر است زیرا جایگاه آنها را دیگران اشغال کرده‌اند و قدرتی که باید دست صالحان باشد، از آنان گرفته شده است. بنا به فرمایش امام حسین (ع) جریان امور و احکام باید در دست علمای خداشناس باشد که امین خداوند در حرام و حلال الهی هستند. این در حالی است که به گفته امام سوم شیعیان، علمای مکه در آن دوره این مقام را از دست داده بودند. آنها تنها به فکر منفعت خود بودند و نمی‌خواستند خود یا خانواده‌شان دچار زحمت شوند.
از منظر این پژوهشگر علوم اسلامی، براساس فرمایش امام حسین (ع) این حق از علمای مکه گرفته نشد، مگر به این دلیل که آنها از حق پراکنده شدند و سنت رسول خدا را به خاطر منافع خود به جای نیاورند.
وی بیان کرد: امام حسین (ع) خطاب به این عالمان می‌فرمایند که شما قرار بود حاکم واقعی باشید و همه به شما رجوع کنند اما شما ظالمان و ستمکاران را بر خود مسلط کردید و آنها برای شما تصمیم می‌گیرند. این ظالمان پس از قرار گرفتن در رأس امور شبهه‌افکنی می‌کنند و کارها را در مسیر شهوات و خواسته‌های خود قرار می‌دهند. آنها بر اساس نظر خود رفتار می‌کنند و رأی خداوند را وقعی نمی‌نهند و همین است که پستی و بدبختی بر مردم فرو می‌ریزد و آنها را زیر دست و پای خود له می‌کند. مردم ضعیف در این شرایط به برده و افرادی ناتوان تبدیل شده‌اند که در تأکین مخارج خود مانده و گرفتار هستند.
این پژوهشگر علوم اسلامی اضافه کرد: بر اساس این خطبه مردم تهیدست نیاز  به کسانی دارند که دست آنها را بگیرند اما علما چنان به زندگی خود مشغول‌اند که آنها را فراموش کرده‌اند. به گفته امام حسین(ع) این علما به زندگی دنیا دل خوش کرده‌اند در حالی که این آسایش به زودی از دست آنها خواهد رفت.
حبیبی گفت: امام حسین (ع) در ادامۀ این خطبه، خداوند را حاکم بر دعوای خود و یزید دانستند و اظهار داشتند در راهی که آغاز کرده‌اند کسب قدرت را مد نظر نداشته و تنها می‌خواهند نکات مهم دین را به مردم نشان دهند. در واقع امام حسین (ع) در  نظر داشتند بندگان ستمدیده را در حمایت خود قرار دهند تا فضایی شکل گیرد که هم واجبات و هم مستحبات دین اجرا شوند.  
او ادامه داد: این خطبه نشان می‌دهد امام از یاری علمای مکه ناامید شدند و به آنها زنهار دادند که اگر او را یاری نکنند، ستمکاران در نهایت بر این عالمان پیروز و مسلط خواهند شد.
وی با تأکید بر اینکه امر به معروف و نهی از منکری که امام حسین در نظر داشتند به نماز و روزه مربوط نمی‌شد، یادآوری کرد: در آن دوره حاکمان و اطرافیانش همگی نماز و فرایض دینی را به جا می‌آورند اما ایشان در نظر داشتند تا عدل را بر جامعه حکمرفا کنند، تا مردم از رنج‌هایی که می‌کشیدند خلاصی یابند.
 
 
 
 
  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


کد امنیتی را در کادر بنویسید >
::
دفعات مشاهده: 51 بار   |   دفعات چاپ: 11 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر
انجمن ایرانی اخلاق در علوم وفناوری Iranian Association for Ethics in Science and Technology
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 959 queries by yektaweb 3509